fbpx
Wednesday, June 19, 2024

પીએમ મોદીઃ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી માત્ર સમગ્ર વિશ્વને અનાજ આપવાની વાત નથી કરી રહ્યા.

હાલમાં જ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ જો બિડેન સાથે વાત કરતા વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું હતું કે જો વર્લ્ડ ટ્રેડ ઓર્ગેનાઈઝેશન પરવાનગી આપે તો ભારત આખી દુનિયાને અનાજ આપી શકે છે.

તેમના નિવેદનનો સીધો અર્થ એ છે કે ભારતમાં અનાજનો પૂરતો જથ્થો છે. દેશમાં વિપુલ પ્રમાણમાં અનાજ હોવાને કારણે બે ફાયદાકારક બાબતો દેખાઈ રહી છે. પ્રથમ, સરકારના મફત ભોજન કાર્યક્રમને કારણે, કોવિડ રોગચાળાને કારણે લાદવામાં આવેલા લોકડાઉનમાંથી માત્ર ગરીબોને બચાવી શકાયા નથી, પરંતુ દેશમાં મોંઘવારી પણ હાલમાં વિશ્વ કરતાં ઓછી છે. બીજું, રુસો-યુક્રેન યુદ્ધની વચ્ચે, ભારતે વૈશ્વિક ખાદ્ય જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા ઘઉંની નિકાસ કરવાની અભૂતપૂર્વ તક ઝડપી લીધી છે. ઉલ્લેખનીય છે કે દેશમાં ઘઉં સહિતના અનાજના વિક્રમી ઉત્પાદનનો માહોલ જોવા મળી રહ્યો છે. તે સામાન્ય માણસ અને અર્થવ્યવસ્થા માટે મોટો આધાર બની ગયો છે. ખાદ્ય મંત્રાલયના ખાદ્યાન્ન ઉત્પાદનના બીજા આગોતરા અંદાજ મુજબ, દેશમાં અનાજનું કુલ ઉત્પાદન પાક વર્ષ 2021-22માં રેકોર્ડ 31.60 મિલિયન ટન સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે, જે અગાઉના પાક વર્ષમાં 310.7 મિલિયન ટન હતું. આ વર્ષે ઘઉંનું ઉત્પાદન 111.3 મિલિયન ટન રેકોર્ડ રહેવાનો અંદાજ છે, જે ગયા વર્ષે 109.5 મિલિયન ટન હતું. નાણાકીય વર્ષ 2021-22 દરમિયાન ચોખાનું કુલ ઉત્પાદન રેકોર્ડ 12.79 મિલિયન ટન રહેવાનો અંદાજ છે. ઉપરાંત, આ વર્ષે તેલીબિયાંનું ઉત્પાદન 37.10 મિલિયન ટન થવાની સંભાવના છે, જે ગયા વર્ષના 35.90 મિલિયન ટન કરતાં વધુ છે.

કૃષિ પ્રધાન નરેન્દ્ર સિંહ તોમરના જણાવ્યા અનુસાર, ખેડૂતોને આપવામાં આવતી પીએમ સન્માન નિધિ, વિવિધ કૃષિ યોજનાઓના સફળ અમલીકરણ અને ખેડૂતોની સખત મહેનતથી અનાજનું ઉત્પાદન વર્ષ-દર-વર્ષે વિક્રમી ઉંચાઈઓ કરી રહ્યું છે. એમાં કોઈ શંકા નથી કે દેશમાં ફૂડ સબસિડી પ્રોગ્રામ ગરીબ વર્ગને ટેકો બતાવી રહ્યો છે. ઇન્ટરનેશનલ મોનેટરી ફંડ (IMF) ના તાજેતરના વર્ક પેપરમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે સરકારની પ્રધાનમંત્રી ગરીબ કલ્યાણ અન્ન યોજના (PMGKAY) હેઠળ મફત ખોરાક કાર્યક્રમ ગરીબો પર લોકડાઉનની અસરને ઘટાડવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે. નોંધપાત્ર રીતે, કોરોના રોગચાળાની શરૂઆત પછી, મોદી સરકારે ગરીબોને મફત રાશન આપવા માટે એપ્રિલ 2020 માં PMGKAY શરૂ કરી. આ હેઠળ, લાભાર્થીને તેના સામાન્ય ક્વોટા ઉપરાંત વ્યક્તિ દીઠ પાંચ કિલો મફત રાશન આપવામાં આવે છે. એપ્રિલ 2020 થી આ વર્ષે માર્ચ સુધીમાં, સરકારે આના પર 2.60 લાખ કરોડ રૂપિયા ખર્ચ્યા છે. આ વર્ષે એપ્રિલથી સપ્ટેમ્બર સુધી 80 કરોડ લોકોને મફત રાશન આપવાથી સરકાર પર 80 હજાર કરોડ રૂપિયાનો વધારાનો બોજ પડશે. આ રીતે, આ વર્ષે સપ્ટેમ્બર સુધીમાં, સરકાર ખાદ્ય સુરક્ષા સંબંધિત વિશ્વની સૌથી મોટી યોજના પર 3.40 લાખ કરોડ રૂપિયા ખર્ચ કરશે. ખાસ વાત એ છે કે વન નેશન, વન રાશન કાર્ડ યોજના હેઠળ દેશના કોઈપણ ખૂણે કોઈપણ વ્યક્તિ આ યોજનાનો લાભ લઈ શકે છે. જો કોરોનાના સમયગાળા દરમિયાન સરકારના આવા સફળ અભિયાનો ન હોત તો દેશમાં બહુઆયામી ગરીબી વધી ગઈ હોત.

કોવિડ-19ની આપત્તિઓ વચ્ચે, ભારતે વૈશ્વિક સ્તરે જરૂરિયાતમંદ દેશોને અનાજના પુરવઠામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે. તેમાં અફઘાનિસ્તાન અને શ્રીલંકા અગ્રણી છે. એ પણ સ્પષ્ટપણે દેખાઈ રહ્યું છે કે રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચેના યુદ્ધને કારણે ઘણા જરૂરિયાતમંદ દેશોમાંથી ભારતમાંથી ઘઉં સહિત અન્ય અનાજની માંગ વધી છે. રશિયા અને યુક્રેન સાથે મળીને વૈશ્વિક ઘઉંના પુરવઠાના ચોથા ભાગની નિકાસ કરે છે, પરંતુ યુદ્ધે આ દેશોમાંથી ઘઉંનો વૈશ્વિક પુરવઠો અટકાવી દીધો છે. આવી સ્થિતિમાં 24 ફેબ્રુઆરી પછી ભારતમાંથી ઘઉંની નિકાસમાં તીવ્ર વધારો થયો છે. સ્થિતિ એવી પણ છે કે આફ્રિકા, પશ્ચિમ એશિયા અને દક્ષિણ પૂર્વ એશિયાના મોટાભાગના દેશોએ તેમની જરૂરિયાતો માટે ભારત પાસેથી ઘઉંની માંગ શરૂ કરી દીધી છે. આવી સ્થિતિમાં ભારત રશિયા અને યુક્રેનની ગેરહાજરીને ઘણી હદ સુધી ભરપાઈ કરી રહ્યું છે. હાલમાં, ભારત એકમાત્ર એવો દેશ છે જ્યાં મોટા પ્રમાણમાં ઘઉંનો સ્ટોક છે. સરળ ઉપલબ્ધતા ઉપરાંત, ભારત આ દેશોને ઘઉંનો સપ્લાય કરવાનો ભૌગોલિક લાભ પણ ઉઠાવે છે. ઉત્તર પ્રદેશ, પંજાબ, હરિયાણા અને મધ્યપ્રદેશ વગેરે નિકાસ વધારવા માટે સતત પ્રયાસો કરી રહ્યા છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ઘઉંના ભાવ સ્થાનિક બજાર કરતા ઘણા વધારે છે. આવી સ્થિતિમાં નિકાસકારો લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ (એમએસપી) કરતા વધુ ભાવે ખેડૂતો પાસેથી ઘઉંની ખરીદી કરી રહ્યા છે. સરકાર MSP પર ખરીદી કરે છે. કારણ કે સ્થાનિક ઘઉંના ઉત્પાદનમાં કોઈ ઘટાડો થવાની કોઈ શક્યતા નથી. આવી સ્થિતિએ ઘઉં અને ડાંગરને નફાકારક વ્યાપારી પાકો બનાવ્યા છે જેના પર ઉત્પાદકોને નિશ્ચિત વળતરની કિંમત મળી રહી છે. તે કોઈ નાની વાત નથી કે નાણાકીય વર્ષ 2021-22માં ભારતમાંથી 75 લાખ ટનથી વધુ ઘઉંની નિકાસ કરવામાં આવી છે, જે લક્ષ્ય કરતાં વધુ છે. નાણાકીય વર્ષ 2022-23માં તે બમણાથી વધુની રેકોર્ડ ઊંચાઈને સ્પર્શી શકે છે.

Related Articles

Stay Connected

1,982FansLike
1,453FollowersFollow

Latest Articles