fbpx
Saturday, June 15, 2024

બુદ્ધ કેદારનાથ ધામઃ શિવે વૃદ્ધ સન્યાસી બનીને પાંડવોને સ્વર્ગનો માર્ગ બતાવ્યો, અહીંથી પગપાળા કેદારનાથનો માર્ગ

હિંદુ ધર્મની માન્યતા મુજબ ભગવાન શિવનો પ્રિય મહિનો શ્રાવણ માસનો પ્રારંભ થયો છે. આ સાથે કંવર યાત્રા પણ ચાલી રહી છે. ઉત્તરાખંડમાં ભગવાન શિવના ઘણા પૌરાણિક મંદિરો છે.

જ્યાં શિવભક્તો સવન માસમાં દર્શન કરવા ઇચ્છે છે. આવું જ એક અદ્ભુત અને પૌરાણિક મંદિર છે બુઢા કેદારનાથ ધામ. જેને પંચકેદાર ગણવામાં આવે છે. મંદિરની શિલા પર પાંડવોની મૂર્તિ ક્યાંથી નીકળી હતી તે આજે પણ એક રહસ્ય છે.

વૃધ્ધા કેદારેશ્વર અથવા જૂના કેદારનાથને વૃદ્ધ સાધુના રૂપમાં દેખાડવાને કારણે કહેવામાં આવતું હતું.

બુઢા કેદાર મંદિર એ હિંદુઓનું પવિત્ર ધાર્મિક સ્થળ છે જે ઉત્તરાખંડના ટિહરી જિલ્લાના ટિહરી શહેરથી લગભગ 60 કિમીના અંતરે સમુદ્ર સપાટીથી લગભગ 4400 ફૂટની ઉંચાઈ પર આવેલું છે. કંવરિયાઓ પગપાળા આ સ્થળે થઈને કેદારનાથ ધામ જાય છે. એવું માનવામાં આવે છે કે ગૌહત્યાના પાપમાંથી મુક્તિ મેળવવા માટે, પાંડવો આ માર્ગ દ્વારા તેમના સ્વરોહણ માટે હિમાલય ગયા હતા. અહીં ભગવાન શંકરે વૃદ્ધ બ્રાહ્મણના રૂપમાં પાંડવોને દર્શન આપ્યા હતા. દર્શન આપ્યા પછી શિવ શિલાના રૂપમાં અદૃશ્ય થઈ ગયા. વૃધ્ધ કેદારેશ્વર અથવા જૂના કેદારનાથને વૃદ્ધ સાધુના રૂપમાં દર્શન કરવાને કારણે જ કહેવામાં આવે છે.

બુધા કેદારમાં બાલગંગા અને ધર્મગંગા નદીઓનો સંગમ

ઉત્તરાખંડમાં પંચ કેદાર મંદિરોની મુલાકાત લેવાનું વિશેષ મહત્વ છે. બુદ્ધ કેદાર બાલગંગા અને ધર્મગંગા નદીઓનું સંગમ સ્થાન પણ છે. પ્રાચીન સમયમાં આ સ્થાન બાલગંગા, ધર્મગંગા, શિવગંગા, મેનકગંગા અને મત્તનગંગા નદીઓના સંગમ પર હતું. પરંતુ હવે ત્રણ નદીઓ દેખાતી નથી. બાલગંગા અને ધર્મગંગાના સંગમમાં સ્નાન કરવું પુણ્ય ગણાય છે. આગળ જતાં આ નદી ભીલંગણાનું રૂપ ધારણ કરે છે.

પાંડવો આ માર્ગ દ્વારા તેમના સ્વરોહણ માટે હિમાલય ગયા હતા.

સ્કંદ પુરાણના કેદારખંડમાં જૂના કેદારેશ્વરની ચર્ચા સોમેશ્વર મહાદેવના રૂપમાં કરવામાં આવી છે. બુદ્ધ કેદાર વિશે એવું માનવામાં આવે છે કે ગૌહત્યાના પાપમાંથી મુક્તિ મેળવવા માટે, પાંડવો આ માર્ગ દ્વારા તેમના સ્વરોહણ માટે હિમાલય ગયા હતા. અહીં ભગવાન શંકરે વૃદ્ધ બ્રાહ્મણના રૂપમાં પાંડવોને દર્શન આપ્યા હતા. દર્શન આપ્યા પછી શિવ શિલાના રૂપમાં અદૃશ્ય થઈ ગયા. ભોલેનાથ વૃદ્ધ સાધુ તરીકેના દેખાવને કારણે વૃધ્ધ કેદારેશ્વર અથવા જૂના કેદારનાથ તરીકે ઓળખાયા. માન્યતા અનુસાર, આ તે સ્થાન છે જ્યાં કુરુક્ષેત્રના યુદ્ધ પછી પાંડવોને ગોત્ર હત્યાના પાપમાંથી મુક્તિ મળી હતી. જૂના કેદાર વિશે કહેવાય છે કે બાબા કેદાર અહીં થોડો સમય રોકાયા હતા.

વિશાળ લિંગ પર ભગવાન શંકરની મૂર્તિ અને લિંગ બિરાજમાન છે

જૂના કેદારનાથ મંદિરના ગર્ભગૃહમાં, ભગવાન શંકરની મૂર્તિ અને લિંગ એક વિશાળ લિંગ આકારના બહાર નીકળેલા પથ્થર પર બિરાજમાન છે. એવો દાવો કરવામાં આવે છે કે આટલું મોટું શિવલિંગ દેશના કોઈ મંદિરમાં દેખાતું નથી. મંદિરમાં ગણેશ, પાંચ પાંડવોની સાથે દ્રૌપદીની પ્રાચીન છબીઓ છે. મંદિરમાં જ પૃથ્વી શક્તિ, આકાશ શક્તિ અને પાતાળ શક્તિના રૂપમાં વિશાળ ત્રિશૂળ છે.

નાથ જાતિના પૂજારીઓ

પ્રાચીન માન્યતા અનુસાર, બુદ્ધ કેદારનાથ મંદિરના પૂજારીઓ ગુરુ ગોરક્ષનાથ સંપ્રદાયના નાથ જાતિના ઠાકુર છે. દર વર્ષે માર્ગશીષ માસમાં બુઢા કેદારમાં ગુરુ કૈલા પીર દેવતાનો ભવ્ય મેળો ભરાય છે. જેમાં દેશ-વિદેશમાંથી લોકો અહીં દર્શન માટે પહોંચે છે. ભૂતકાળમાં, જ્યારે પરિવહનની કોઈ સુવિધા ન હતી, ત્યારે બુઢા કેદાર કેદારનાથનો મુખ્ય માર્ગ હતો.

Related Articles

Stay Connected

1,982FansLike
1,453FollowersFollow

Latest Articles